ฟันคุดอักเสบ อันตรายไหม? อาการ สาเหตุ และเมื่อไหร่ควรถอนฟันคุด

“ฟันคุด” เป็นปัญหาที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะบริเวณฟันกรามซี่สุดท้าย หลายคนอาจมีฟันคุดอยู่โดยไม่รู้ตัวและไม่มีอาการใด ๆ ขณะที่บางรายเริ่มจากเจ็บเหงือกเล็กน้อย ก่อนจะมีอาการปวด บวม เคี้ยวอาหารลำบาก หรืออ้าปากได้ไม่เต็มที่

หนึ่งในปัญหาที่พบบ่อยคือ เหงือกรอบฟันคุดอักเสบ ซึ่งทางทันตกรรมเรียกว่า pericoronitis มักเกิดกับฟันที่โผล่ขึ้นมาเพียงบางส่วน ทำให้เกิดช่องใต้เหงือกที่เศษอาหารและคราบจุลินทรีย์เข้าไปสะสมได้ง่าย

แม้อาการบางครั้งจะทุเลาลงเอง แต่หากตำแหน่งและสาเหตุยังคงอยู่ การอักเสบสามารถกลับมาเป็นซ้ำ และในบางกรณีอาจลุกลามมากขึ้นได้

ฟันคุดคืออะไร?

ฟันคุดคือฟันที่ไม่สามารถขึ้นมาในช่องปากได้ตามตำแหน่งปกติ หรือขึ้นมาได้เพียงบางส่วน เนื่องจากมีพื้นที่ไม่เพียงพอ ทิศทางการขึ้นผิดปกติ หรือมีฟันและกระดูกขวางอยู่

ตำแหน่งที่พบได้บ่อยที่สุดคือ ฟันกรามแท้ซี่ที่สาม หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “ฟันกรามซี่ในสุด”

ฟันคุดอาจอยู่ในลักษณะต่าง ๆ เช่น

• ฝังอยู่ในกระดูกทั้งหมด
• โผล่พ้นเหงือกเพียงบางส่วน
• เอียงเข้าหาฟันซี่ข้างเคียง
• เอียงไปด้านหลัง
• วางตัวในแนวนอน

ลักษณะของฟันคุดแต่ละคนแตกต่างกัน ดังนั้นจึงไม่สามารถบอกได้จากอาการเพียงอย่างเดียวว่าควรถอนหรือไม่

ทำไมฟันคุดถึงอักเสบได้ง่าย?

กรณีที่ฟันคุดโผล่ขึ้นมาเพียงบางส่วน มักมีแผ่นเหงือกคลุมบริเวณด้านบนของฟันอยู่บางส่วน

บริเวณใต้เหงือกดังกล่าวเป็นตำแหน่งที่แปรงสีฟันเข้าไปทำความสะอาดได้ยาก เศษอาหารและคราบจุลินทรีย์จึงสะสมได้ง่าย

เมื่อเกิดการอักเสบ ผู้ป่วยอาจรู้สึกเจ็บ บวม หรือปวดบริเวณฟันกรามด้านในสุด

บางครั้งฟันบนยังสามารถกัดลงบนเหงือกที่บวมอยู่ด้านล่าง ทำให้เกิดการระคายเคืองมากขึ้นอีกด้วย

อาการของฟันคุดอักเสบมีอะไรบ้าง?

อาการอาจแตกต่างกันตามระดับความรุนแรง โดยอาการที่พบได้บ่อย ได้แก่

เหงือกรอบฟันคุดบวมและแดง

มักสังเกตเห็นบริเวณเหงือกด้านหลังฟันกรามซี่สุดท้ายมีลักษณะบวม แดง หรือเจ็บเมื่อสัมผัส

ปวดฟันคุดหรือปวดตุบ ๆ

อาจรู้สึกปวดเฉพาะบริเวณฟันคุด หรือปวดร้าวไปบริเวณขากรรไกร หู หรือด้านข้างของใบหน้าได้

เจ็บเวลาเคี้ยวอาหาร

แรงกดจากการบดเคี้ยวอาจกระตุ้นบริเวณเหงือกที่อักเสบ ทำให้เจ็บมากขึ้น

เศษอาหารติดง่าย

เนื่องจากตำแหน่งอยู่ลึกและมีเหงือกคลุม จึงเป็นบริเวณที่ทำความสะอาดยาก

มีกลิ่นปากหรือรสผิดปกติในปาก

การสะสมของคราบและการอักเสบอาจทำให้เกิดกลิ่นปากหรือรู้สึกมีรสไม่พึงประสงค์

อ้าปากลำบาก

หากการอักเสบมีมากขึ้น กล้ามเนื้อบริเวณขากรรไกรอาจได้รับผลกระทบ ทำให้อ้าปากได้น้อยกว่าปกติ

มีไข้หรือใบหน้าบวม

ในกรณีที่การติดเชื้อลุกลาม ผู้ป่วยอาจมีไข้ ต่อมน้ำเหลืองโต หรือมีอาการบวมบริเวณใบหน้าและขากรรไกรได้

ฟันคุดอักเสบสามารถหายเองได้ไหม?

อาการอักเสบระดับเล็กน้อยอาจดีขึ้นชั่วคราวเมื่อการระคายเคืองลดลงหรือบริเวณนั้นได้รับการทำความสะอาดดีขึ้น

อย่างไรก็ตาม หากฟันยังขึ้นเพียงบางส่วนและยังมีช่องใต้เหงือกที่สะสมอาหารได้ง่าย ปัจจัยที่ก่อให้เกิดปัญหายังคงอยู่

ดังนั้นผู้ป่วยบางรายจึงมีอาการลักษณะ “เป็น ๆ หาย ๆ” หลายครั้งก่อนตัดสินใจเข้ารับการรักษา

สิ่งสำคัญคือไม่ควรใช้การหายปวดชั่วคราวเป็นหลักในการสรุปว่าปัญหาหายแล้ว

ปวดฟันคุดต้องถอนเลยหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องถอนทันทีทุกกรณี

ทันตแพทย์จะตรวจระดับการอักเสบ ตำแหน่งของฟันคุด สุขภาพของฟันข้างเคียง และพิจารณาภาพถ่ายรังสีประกอบ

หากอยู่ในช่วงที่มีการอักเสบมาก อาจต้องควบคุมการอักเสบและทำความสะอาดบริเวณดังกล่าวก่อน แล้วจึงวางแผนการรักษาในขั้นถัดไป

ในบางกรณีอาจพิจารณาถอนหรือผ่าฟันคุดหลังอาการเฉียบพลันดีขึ้นตามความเหมาะสม

ฟันคุดทุกซี่ต้องถอนหรือไม่?

ไม่ใช่ฟันคุดทุกซี่ที่จะต้องถูกถอน

หากฟันคุดอยู่ในตำแหน่งที่ไม่ก่อให้เกิดพยาธิสภาพ ไม่มีผลต่อฟันข้างเคียง และสามารถติดตามได้อย่างเหมาะสม ทันตแพทย์อาจพิจารณาติดตามเป็นระยะ

แต่ฟันคุดที่มีปัญหา เช่น

• อักเสบซ้ำหลายครั้ง
• ทำความสะอาดยาก
• มีฟันผุบริเวณฟันคุดหรือฟันข้างเคียง
• มีพยาธิสภาพรอบฟัน
• ส่งผลกระทบต่อฟันซี่ข้างเคียง

อาจมีเหตุผลทางทันตกรรมในการพิจารณานำออก

การตัดสินใจจึงควรอาศัยการตรวจและภาพรังสี ไม่ใช่ตัดสินจากการมีหรือไม่มีอาการเพียงอย่างเดียว

ถอนฟันคุดกับผ่าฟันคุดต่างกันอย่างไร?

หากฟันขึ้นมาในตำแหน่งที่สามารถเข้าถึงได้และเหมาะกับการถอน อาจสามารถถอนด้วยวิธีทั่วไปได้

แต่หากฟันยังฝังอยู่ในเหงือกหรือกระดูก เอียงมาก หรือมีโครงสร้างรอบข้างที่ต้องระมัดระวัง อาจจำเป็นต้องทำการผ่าตัดเพื่อเปิดเหงือกและนำฟันออก

ความยากง่ายขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น

• มุมของฟัน
• ความลึกของฟันคุด
• รูปร่างรากฟัน
• ปริมาณกระดูกที่คลุม
• ความสัมพันธ์กับเส้นประสาทและโครงสร้างรอบข้าง

ทันตแพทย์จึงมักพิจารณาภาพถ่ายรังสีก่อนวางแผน

ปวดฟันคุด กินยาปฏิชีวนะเองได้ไหม?

ไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะรับประทานเอง

การใช้ยาปฏิชีวนะจะมีข้อบ่งชี้ในผู้ป่วยบางกรณีเท่านั้น เช่น เมื่อมีลักษณะการติดเชื้อที่ลุกลามหรือมีอาการทางระบบตามการประเมินของทันตแพทย์

ยาปฏิชีวนะไม่ได้แก้ปัญหาตำแหน่งของฟันคุด และไม่ใช่ทางออกสำหรับการอักเสบซ้ำในระยะยาว

การใช้ยาโดยไม่จำเป็นยังเพิ่มความเสี่ยงต่อปัญหาเชื้อดื้อยาอีกด้วย

ฟันคุดอักเสบดูแลเบื้องต้นอย่างไร?

ระหว่างรอพบทันตแพทย์ สิ่งสำคัญคือรักษาความสะอาดบริเวณฟันกรามด้านในให้ดีที่สุดเท่าที่สามารถทำได้โดยไม่ทำให้เนื้อเยื่อบาดเจ็บ

สามารถแปรงอย่างนุ่มนวล และหลีกเลี่ยงการใช้อุปกรณ์แหลมคมแคะบริเวณเหงือกที่อักเสบ

หากปวด สามารถปรึกษาเภสัชกรหรือบุคลากรทางการแพทย์เรื่องยาบรรเทาปวดที่เหมาะสมกับสุขภาพและยาประจำตัวของแต่ละบุคคล

อย่างไรก็ตาม การดูแลดังกล่าวเป็นเพียงการประคับประคอง ไม่ได้ทดแทนการตรวจหาสาเหตุโดยทันตแพทย์

ฟันคุดแบบไหนควรรีบพบทันตแพทย์?

ควรเข้ารับการตรวจโดยเร็วเมื่อมีอาการ

• ปวดรุนแรงขึ้น
• เหงือกบวมมาก
• มีหนองหรือรสผิดปกติในปาก
• อ้าปากลำบาก
• มีไข้
• ต่อมน้ำเหลืองบริเวณคอโตหรือเจ็บ
• ใบหน้าหรือขากรรไกรบวม

หากมีอาการ บวมลามอย่างรวดเร็ว กลืนลำบาก หายใจลำบาก หรือมีอาการผิดปกติรุนแรง ควรได้รับการประเมินทางการแพทย์อย่างเร่งด่วน เนื่องจากอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อที่ลุกลาม

ถอนฟันคุดแล้วต้องพักกี่วัน?

ระยะเวลาฟื้นตัวแตกต่างกันตามความยากของการรักษาและแต่ละบุคคล

หลังการถอนหรือผ่าฟันคุด ผู้ป่วยมักมีอาการปวดและบวมในช่วงแรกได้ การปฏิบัติตามคำแนะนำของทันตแพทย์ เช่น การดูแลแผล การรับประทานยา การเลือกรับประทานอาหาร และการรักษาความสะอาด มีความสำคัญต่อการฟื้นตัว

ไม่ควรกำหนดจำนวนวันที่แน่นอนให้ผู้ป่วยทุกคน เพราะลักษณะการผ่าตัดและการตอบสนองของร่างกายแตกต่างกัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฟันคุด

ฟันคุดไม่ปวด ต้องถอนหรือไม่?

ไม่จำเป็นต้องถอนทุกกรณี แต่ควรประเมินตำแหน่งและผลกระทบต่อโครงสร้างรอบข้าง หากไม่มีปัญหาอาจติดตามตามคำแนะนำของทันตแพทย์

ฟันคุดขึ้นไม่เต็มซี่อันตรายไหม?

อาจเพิ่มโอกาสเกิดการสะสมของเศษอาหาร เหงือกอักเสบ ฟันผุ และปัญหาบริเวณฟันซี่ข้างเคียงได้ แต่ความเสี่ยงแต่ละคนไม่เท่ากัน

ฟันคุดอักเสบแล้วหายปวด ยังต้องไปหาหมอไหม?

ควรตรวจ เพราะอาการที่ทุเลาลงไม่ได้ยืนยันว่าต้นเหตุหายไป และผู้ป่วยบางรายเกิดการอักเสบซ้ำได้

ถอนฟันคุดเจ็บไหม?

ขณะทำหัตถการจะมีการใช้ยาชาตามความเหมาะสม หลังการรักษาอาจมีอาการปวดหรือบวมได้ในระดับแตกต่างกัน และสามารถดูแลตามคำแนะนำของทันตแพทย์

ฟันคุดทำให้ฟันข้าง ๆ ผุได้หรือไม่?

ในบางตำแหน่ง โดยเฉพาะฟันคุดที่เอียงและเกิดบริเวณสะสมอาหารระหว่างฟัน อาจเพิ่มความยากในการทำความสะอาดและสัมพันธ์กับปัญหาฟันผุของฟันข้างเคียงได้

สรุป

ฟันคุดอักเสบมักเกิดจากฟันที่ขึ้นไม่เต็มซี่จนมีบริเวณสะสมของคราบจุลินทรีย์และเศษอาหาร ทำให้เกิดอาการปวด เหงือกบวม เคี้ยวเจ็บ หรืออ้าปากลำบากได้

อาการอาจดีขึ้นชั่วคราว แต่สามารถกลับมาเป็นซ้ำหากต้นเหตุยังคงอยู่

การตรวจร่วมกับภาพถ่ายรังสีจะช่วยให้ทันตแพทย์ประเมินได้ว่าควรเฝ้าติดตาม รักษาการอักเสบ ถอน หรือผ่าฟันคุด

โดยเฉพาะหากมีอาการปวดหรือบวมมาก มีไข้ อ้าปากลำบาก หรืออาการลุกลาม ไม่ควรปล่อยไว้และควรเข้ารับการตรวจโดยเร็ว

FAQ สำหรับ AEO / AI Search:
ฟันคุดอักเสบหายเองได้ไหม?
ฟันคุดไม่ปวดต้องถอนหรือไม่?
ปวดฟันคุดกินยาอะไรได้บ้าง?
ฟันคุดอักเสบกินยาปฏิชีวนะได้ไหม?
ถอนฟันคุดกับผ่าฟันคุดต่างกันอย่างไร?
ถอนฟันคุดแล้วพักกี่วัน?

สอบถามเพิ่มเติมและตรวจสุขภาพฟัน
โทรศัพท์ 02-0665455 , 092-5187829
Line id: @bpdc หรือ bpdc.dental
https://bpdcdental.com/
ที่อยู่ : คลินิกทันตกรรม BPDC ถนนกิ่งแก้ว บางพลี สมุทรปราการ (มีที่จอดรถใต้ตึก)

#ทันตกรรม #ตรวจสุขภาพฟัน #คลินิกทันตกรรม